Je zit bij de hypotheekadviseur en die schuift een uitdraai over tafel. Daar staan drie kredieten op je naam: een creditcard met een limiet van €2.500, een roodstandfaciliteit van €1.500 en een oude webshopkaart die je allang vergeten was. Je begrijpt er niets van, want je staat niet rood en je creditcard los je elke maand keurig af. Toch rekent de bank met die bedragen alsof je ze volledig hebt opgenomen, en je maximale hypotheek is er tienduizenden euro's lager door.
In dit artikel leg ik uit wanneer een roodstand of creditcard in het BKR terechtkomt, wat er precies geregistreerd wordt, na hoeveel maanden achterstand er een negatieve codering bij komt, en welke fouten juist bij dit soort kredieten verwijdering mogelijk maken.
Waarom staat een roodstand of creditcard überhaupt in het BKR?
Veel mensen denken dat het BKR alleen leningen registreert die je bewust bent aangegaan: een persoonlijke lening, een autofinanciering, een doorlopend krediet bij een kredietaanbieder. Een roodstandfaciliteit voelt niet als een lening, en een creditcard die je elke maand aflost al helemaal niet.
Juridisch zijn het allebei gewoon doorlopend krediet. Artikel 17 van het Algemeen Reglement CKI van Stichting BKR omschrijft een doorlopende kredietovereenkomst als een overeenkomst waarbij je op verschillende momenten bedragen kunt opnemen tot een vooraf vastgesteld maximum, de kredietlimiet. Dat past precies op een creditcard en op een roodstandfaciliteit: je mag tot een bepaald bedrag opnemen, herhaaldelijk, en je lost tussentijds af.
De meldplicht begint bij een kredietlimiet van meer dan €250. Datzelfde artikel verplicht de kredietverstrekker om een doorlopend krediet bij Stichting BKR te melden zodra de limiet die grens overschrijdt. Daar zit geen beoordelingsruimte in: het is een verplichting, geen keuze. Een roodstandfaciliteit van €500 hoort dus in het CKI te staan, ook als je er nooit gebruik van maakt.
Dit is in de basis een positieve registratie, geen zwarte lijst. Zolang je netjes betaalt, staat er alleen dat je een krediet hebt. Dat is geen negatieve codering en geen strafpunt. Het is wel iets waar elke kredietverstrekker naar kijkt, en dat verschil wordt vaak door elkaar gehaald.
Wordt je limiet geregistreerd of het bedrag dat je hebt opgenomen?
Dit is de vraag die in de praktijk het meeste geld kost, en het antwoord verrast bijna iedereen.
Bij doorlopend krediet wordt de kredietlimiet gemeld, niet je uitstaande saldo. Heb je een creditcard met een limiet van €5.000 en heb je er nog nooit meer dan €200 op gezet, dan staat er in het CKI toch €5.000. De redenering erachter is dat je die ruimte op elk moment kunt gebruiken, dus dat een toekomstige geldverstrekker daar rekening mee moet houden.
Voor je hypotheek betekent dat een fors verschil. Geldverstrekkers rekenen doorgaans met een vast percentage van het geregistreerde bedrag als maandlast, ongeacht wat je werkelijk aflost. Hoe dat precies uitpakt beschrijf ik uitgebreider in mijn artikel over hoeveel minder hypotheek je krijgt door een positieve BKR-registratie.
Verlaag je je limiet, dan moet dat gemeld worden bij een verschil van €250 of meer. Het Reglement bepaalt dat wijzigingen in de kredietlimiet doorgegeven moeten worden zodra de nieuwe limiet €250 of meer afwijkt van wat er eerder is gemeld. Verlaag je je creditcardlimiet van €5.000 naar €1.000 en blijft de registratie op €5.000 staan, dan klopt je kredietoverzicht niet meer. Dat is een concreet aanknopingspunt, want onder artikel 16 van de AVG heb je recht op rectificatie van onjuiste persoonsgegevens.
Wanneer wordt een roodstand een negatieve registratie?
Een positieve registratie is hinderlijk, maar een negatieve codering is een heel ander verhaal. Daarvoor gelden per kredietsoort verschillende termijnen.
Bij doorlopend krediet mag een achterstand pas na drie maanden gemeld worden. Artikel 12 van het Algemeen Reglement CKI koppelt aan een doorlopende kredietovereenkomst een termijn van drie maanden na de vervaldatum. Bij een aflopend krediet is dat twee maanden. Wordt jouw achterstand op een creditcard of roodstand al na twee maanden als achterstandsmelding doorgegeven, dan is dat te vroeg en dus in strijd met het Reglement.
Je moet vooraf schriftelijk gewaarschuwd zijn. De kredietverstrekker is verplicht je van tevoren te waarschuwen dat niet betalen tot een achterstandsmelding bij Stichting BKR leidt, en hij moet die verzending kunnen aantonen. Juist bij roodstand gaat dit vaak mis, omdat er geen maandelijkse factuur is en de communicatie in de bankomgeving verdwijnt. Wat die verplichting precies inhoudt, beschrijf ik in mijn artikel over de BKR-registratie zonder waarschuwing vooraf.
Daarna kan er een bijzonderheidscodering bij komen. Eist de bank het volledige saldo op, dan volgt een code 2. Boekt hij €250 of meer af, dan volgt een code 3. Wat die codes betekenen en hoe zwaar ze wegen, staat in mijn overzicht van de BKR-coderingen A1 tot en met A4.
Waar gaat het in de praktijk mis bij dit soort kredieten?
Doorlopend krediet kent een probleem dat aflopende leningen niet hebben: er is geen natuurlijk eindpunt.
Zonder werkelijke einddatum begint de vijfjaarstermijn niet te lopen. Gegevens worden pas vijf jaar na de werkelijke einddatum uit het CKI verwijderd. Bij een creditcard of roodstand die formeel nooit is opgezegd, blijft dat veld leeg, en dan blijft je registratie in beginsel staan. Ik zie regelmatig dossiers waarin de schuld allang voldaan is, maar de overeenkomst administratief nooit is beëindigd. Hoe je dat veld op je eigen overzicht terugvindt, leg ik uit in mijn artikel over het opvragen en lezen van je kredietoverzicht.
Herstel moet gemeld worden, en snel. Maak je de achterstand ongedaan terwijl de overeenkomst doorloopt, dan hoort de kredietverstrekker binnen eenentwintig dagen een herstelmelding (H) door te geven. Gebeurt dat niet, dan blijft er een openstaande achterstand zichtbaar die er feitelijk niet meer is.
En dan is er de belangenafweging. Ook als alles procedureel klopt, kun je verwijdering vragen op grond van de artikelen 17 en 21 van de AVG. De Hoge Raad heeft bevestigd dat een kredietverstrekker daarbij een individuele afweging moet maken en niet mag volstaan met een verwijzing naar zijn beleid. Bij een roodstand van een paar honderd euro uit een afgeronde periode valt die afweging bepaald niet vanzelfsprekend in het voordeel van de bank uit, zeker niet als je inmiddels een stabiel inkomen hebt. In dat soort zaken heeft ook Kifid regelmatig geoordeeld dat een registratie niet langer proportioneel was.
Wat kun je nu doen?
Begin met het opvragen van je eigen kredietoverzicht via Mijn Kredietregistratie; dat is online kosteloos en je identificeert je met iDIN. Leg vervolgens naast elkaar wat er geregistreerd staat en wat er werkelijk aan de hand is: klopt de gemelde limiet nog, is er een werkelijke einddatum ingevuld, en is de achterstand gemeld ná drie maanden of eerder? Vraag daarna bij de kredietverstrekker je dossier op onder artikel 15 van de AVG, want de vooraankondiging en de opzeggingsbrief zitten daarin, niet in je BKR-overzicht.
Vindt je een discrepantie, dan is dat vaak sterker dan het verhaal over je persoonlijke situatie, omdat een procedurele fout niet wegvalt tegen het belang van de bank. Of dat in jouw geval opgaat, hangt af van de precieze data en documenten. Dat beoordeel ik graag voor je.
Staat er een creditcard of roodstand op je naam die er allang af had moeten zijn? Start de intake en ik toets je registratie binnen 24 uur op zowel de procedurele fouten als de belangenafweging, zodat je weet of verwijdering in jouw situatie haalbaar is.